Odpowiedzialność za rynek – przede wszystkim

Publiczna dyskusja na temat prywatyzacji grupy Energa wyprzedza ostateczny wybór oferenta, który dokona zakupu akcji spółki. Swoje stanowisko sygnalizujemy od miesięcy. Już wiosną tego roku opublikowaliśmy Raport o stanie sektora energetycznego, w którym przedstawiliśmy nasze obawy, dotyczące jednego z rozważanych scenariuszy – połączenia PGE i gdańskiej Energi. Eksperci znający rynek i jego otoczenie potwierdzają nasze stanowisko. Wielomiesięczne badania mówią bowiem wprost – nie możemy zgodzić się na kolejne połączenie umacniające już i tak silnych graczy działających na krajowym rynku energetycznym. Przyjęcie szerszej jego definicji nie jest możliwe, m.in. z uwagi na niewielki odsetek importowanej i eksportowanej do Polski energii, który w ostatnich latach wyniósł jedyne 3 proc. Ponadto  perspektyw na radykalne zmiany tej sytuacji w przewidywanym terminie. W tak silnie skoncentrowanej branży niezbędne jest wprowadzanie konkurencji, a nie świadome jej ograniczanie.

Ponadto udział PGE w rynku wytwarzania energii elektrycznej w Polsce już dziś osiąga poziom, z którym przepisy antymonopolowe wiążą domniemanie pozycji dominującej. Jedynie Tauron z ponad 10 proc. udziałem w rynku może być traktowany jako konkurencja dla PGE. Dalsze zwiększanie udziałów grupy, przy jednoczesnym rozproszeniu pozostałych uczestników rynku, prowadziłoby do dalszego wzmacniania jej pozycji.

Zagrażające konkurencji byłoby ponadto umacnianie pozycji PGE na rynku dystrybucji i sprzedaży. Obecnie znaczna część energii elektrycznej przez nią wytwarzanej musi być sprzedawana poza grupę kapitałową, z uwagi na nadwyżki jakimi dysponuje. Dołączenie kolejnego podmiotu do PGE, przykładowo Energi  spowodowałoby, że praktycznie całość energii byłaby sprzedawana wewnątrz grupy. Również wprowadzenie obowiązku sprzedaży na giełdzie nie zmieni tego stanu rzeczy, a może znacząco wpływać na sytuację na rynku kapitałowym.  

Nie chcemy tworzyć barier dla procesów prywatyzacyjnych, ale stojąc na straży konkurencji musimy odpowiedzialnie mówić o uwalnianiu rynku energii. Nasze stanowcze nie dla przejęcia Energi przez PGE to nie objaw niekontrolowanego uporu, ale mocne argumenty potwierdzone wielomiesięcznymi badaniami i obserwacjami rynku.

Ważne przedsięwzięcia wywołują ważne dyskusje, w których nie brakuje głosów za i przeciw. Ważne, by wszyscy dyskutanci zawsze działali w poszanowaniu zasad, zdrowego rozsądku, ale przede wszystkim biorąc odpowiedzialność za rynek. Organizacje i instytucje powołane statutowo lub ustawowo do ochrony wolnego rynku i jego uczestników mają jeszcze jedno zadanie – podejmując ważne decyzje, zabierając głos – zawsze muszą (powinny) działać w obronie interesu publicznego, a nie dominujących przedsiębiorców oraz reprezentantów ich interesów. Odpowiedzialność za rynek i jego uczestników bywa czasem trudna, ale UOKiK robi to z powodzeniem od 20 lat.