Konkurencja wolnorynkowa umożliwia przedsiębiorcom działanie na równych zasadach. Jednak występowanie w niektórych sektorach gospodarki monopolu stwarza pola do nadużyć. Dlaczego? Dominanci mogą bowiem, wykorzystując swoją silną pozycję, szkodzić innym uczestnikom rynku, np. poprzez narzucanie im dyskryminujących warunków umów albo nadmiernie wygórowanych lub rażąco niskich cen. Przyświeca im bowiem jeden cel — maksymalizacja zysku minimalnym kosztem. Skutkiem takich działań niejednokrotnie jest wyeliminowanie z rynku konkurencji. Stąd też rolą organów antymonopolowych jest ściganie tego rodzaju naruszeń.

UOKiK często napotyka na niedozwolone praktyki rynkowych dominantów — w bieżącym roku wydaliśmy już blisko 60 decyzji w tym zakresie. Obecnie prowadzimy kilka postępowań na szeroko rozumianym rynku energetycznym. Jedno z nich dotyczy monopolisty gazowego — PGNiG. Analiza Urzędu w zakresie stosowanych przez spółkę umów wykazała, że może ona utrudniać niektórym kontrahentom wypowiedzenie kompleksowej umowy dostarczania paliwa gazowego. Okres rozwiązania kontraktu — sięgający w skrajnych przypadkach 15 miesięcy, może bowiem zniechęcać partnerów handlowych do rezygnacji z usług PGNiG, a tym samym do skorzystania z oferty innych operatorów.

Najwięcej przypadków nadużycia pozycji dominującej wykrywamy na rynkach lokalnych, w szczególności w sektorze usług użyteczności publicznej. Antykonkurencyjne praktyki dotyczą m.in. narzucania prywatnym przewoźnikom wysokich opłat za korzystanie z przystanków autobusowych, uciążliwych warunków umów dostawy wody, a nawet utrudniania prowadzenia działalności w sektorze usług cmentarnych. Prawo antymonopolowe naruszają również spółdzielnie mieszkaniowe, które niezgodnie z prawem nie udostępniają zasobów sieci telekomunikacyjnych obcym operatorom. W ten sposób ograniczają konkurentom dostęp do rynku, pozbawiając odbiorców możliwości wyboru usług świadczonych przez innych dostawców.

Skutki działania rynkowych monopolistów odczuwają najczęściej konsumenci oraz mali i średni przedsiębiorcy — kontrahenci albo potencjalni nabywcy dóbr i usług dominanta. Mając to na uwadze, organy ochrony konkurencji muszą być zdeterminowane w podejmowanych działaniach, aby nie dopuścić do sytuacji, gdzie dominujący podmiot systematycznie szkodzi konkurentom, którzy mogliby w warunkach rynkowych przyczynić się do rozwoju danego sektora gospodarki i wprowadzania nowych technologii.