Porozumienia cenowe absolutnie zakazane

Stowarzyszenia i związki branżowe mają, zgodnie z prawem antymonopolowym, status przedsiębiorcy. Oznacza to, że ciąży na nich obowiązek przestrzegania reguł konkurencji. Jak wynika z praktyki europejskich organów antymonopolowych dochodzi na tym polu do istotnych naruszeń. W szczególności, gdy przedsiębiorcy wspólnie ustalają ceny sztywne lub minimalne za oferowane usługi lub produkty. Takie praktyki są groźne dla konkurencji. W wolnorynkowej gospodarce ceny są bowiem wynikiem gry popytu i podaży, a każde działanie sprzeczne z tą zasadą odbija się negatywnie na rynku i jego uczestnikach.

UOKiK od lat przygląda się działalności organizacji zrzeszających przedsiębiorców, czego wynikiem są kary nałożone m.in. na izby architektów i notariuszy, za naruszenie reguł konkurencji. W ostatnim czasie wykryliśmy nielegalne porozumienie w branży turystycznej, polegające na ustalaniu sugerowanych minimalnych cen za usługi przewodników. Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego, opracowując i rozpowszechniając wśród stowarzyszeń członkowskich cennik usług, złamało zakaz określony w prawie antymonopolowym. W efekcie bowiem wszyscy przewodnicy — będący konkurentami — stosowali jednolite stawki za świadczone usługi. Skutki zmowy były odczuwalne dla konsumentów, którzy nie mieli możliwości negocjowania cen poniżej ustalonych przez uczestników porozumienia.

Łamanie prawa przez organizacje zrzeszające przedsiębiorców to problem znany w całej UE. Przykładowo, w ostatnich latach norweski organ ukarał za nielegalną praktykę stowarzyszenie zrzeszające wypożyczalnie autobusów. Przedsiębiorcy wspólnie uzgodnili system podwyżek sygnalizowany w branżowym magazynie. Określili ponadto model kalkulacji cen m.in. za kilometr przejazdu. Cypryjski organ ukarał za zmowę cenową stowarzyszenie dentystów, łotewski — certyfikowanych audytorów, a fiński — organizację zrzeszającą fryzjerów.

Porozumienia cenowe, z uwagi na swój antykonkurencyjny skutek, są bezwzględnie zakazane. W skrajnym przypadku wieloletnia praktyka przedsiębiorców, również zrzeszonych w organizacji, może bowiem całkowicie zniszczyć rynek.

Za udział w nielegalnym porozumieniu grozi surowa kara — sięgająca 10 proc. przychodu przedsiębiorcy. W niektórych przypadkach można jednak jej uniknąć dobrowolnie zobowiązując się do zmiany praktyki. W określonych okolicznościach prawo dopuszcza również łagodniejsze potraktowanie skruszonych przedsiębiorców, w ramach programu leniency.