Lepiej chroniony konsument dzięki nowym przepisom o kredycie konsumenckim

Bankier to ktoś, kto pożycza ci parasol, kiedy świeci słońce, ale chce go z powrotem w chwili, gdy zaczyna padać. Te słowa Marka Twaina doskonale oddają sytuację konsumentów w relacji z dużymi, działającymi w oparciu o skomplikowane procedury i instrumenty – instytucjami finansowymi. Czy jednak konsument zawsze stoi na gorszej pozycji? Otóż nie. Zarówno unijne jak i krajowe przepisy chronią słabszych uczestników rynku. Szkopuł w tym, że nie znają oni lub słabo znają swoje prawa, w konsekwencji nie umieją skutecznie ich egzekwować od przedsiębiorców.

Mając na celu poprawę świadomości prawnej konsumentów oraz wypełniając zobowiązania Unii Europejskiej, Urząd zaangażował się w przygotowanie projektu nowej ustawy o kredycie konsumenckim. Kilka dni temu Sejm przyjął projekt ustawy. Proponowane rozwiązania z pewnością przyczynią się do zwiększenia transparentności działalności przedsiębiorców udzielającym kredytów i pożyczek.

Jakie zmiany przyniesie nowa ustawa?

Naszym zdaniem w szerszym stopniu uwzględni ona potrzeby słabszych uczestników rynku. Po pierwsze – ochrona rozciągnie się na szerszą grupę konsumentów. Stanie się to dzięki podniesieniu kwoty kredytu konsumenckiego – z 80 do prawie 256 tys. złotych (lub równowartości tej kwoty w walucie obcej). Ponadto, przepisy ustawy obejmą nie tylko banki, ale także SKOK-i, para banki oraz osoby fizyczne, które w ramach swojej działalności udzielają kredytów i pożyczek. 

Istotną prokonsumencką zmianą będzie także przedłużenie terminu na odstąpienie przez klienta od umowy bez podania przyczyny. Obecnie mamy na to 10 dni, teraz termin ten zostanie przedłużony o dodatkowe cztery. Konsument otrzyma więc dodatkowy czas na staranne przemyślenie podjętej decyzji i ewentualne wycofanie się z niej. Pozwoli mu to na uniknięcie skutków umowy zawartej często pod wpływem chwili lub pod presją czasu. Konsument, który się rozmyśli będzie jednak musiał zapłacić kredytodawcy odsetki za okres, który upłynął od wydania mu pieniędzy do momentu ich zwrotu.

Na poprawę sytuacji konsumentów na rynku usług finansowych może ponadto wpłynąć wprowadzenie we wszystkich państwach członkowskich Europejskiego Ujednoliconego Formularza Kredytowego. W dokumencie tym klient znajdzie wszelkie istotne informacje, m.in. o całkowitym koszcie kredytu lub pożyczki, wysokości oprocentowania, wymaganych zabezpieczeniach, obowiązkowych ubezpieczeniach. Na ich podstawie będzie mógł dokonać świadomego wyboru, pomiędzy wieloma ofertami dostępnymi na rynku i wybrać taką, która spełni jego oczekiwania.

Co jest głównym źródłem informacji na temat produktów i usług oferowanych na rynku? Reklama. Dlatego nowe przepisy w większym stopniu położą nacisk na treść tego typu przekazu kierowanego do konsumenta. Jeśli w reklamie zostanie podany koszt kredytu będą musiały się w niej znaleźć również inne szczegółowe informacje np. stopa oprocentowania wraz z wyodrębnionymi opłatami uwzględnionymi w całkowitym koszcie kredytu, całkowita jego kwota oraz rzeczywista roczna stopa oprocentowania. Za podanie tych informacji będzie odpowiedzialny nie tylko kredytodawca, ale również pośrednik kredytowy. Ponadto ten ostatni będzie musiał informować konsumenta, przed zawarciem umowy, o współpracy z danym kredytodawcą oraz o wszystkich należnych za jego usługi opłatach.

Nowa ustawa jasno i precyzyjnie określi więc ile ostatecznie konsument zapłaci za kredyt lub pożyczkę. Nie będzie powtarzała się obecna sytuacja, w której niektórzy przedsiębiorcy ukrywają rzeczywiste koszty, jakie klient musi ponieść m.in. w ubezpieczeniach albo bardzo wysokiej opłacie za obsługę pożyczki poza lokalem banku. Będziemy mogli czuć się bezpieczniej. Wszystkie instytucje, które zdecydują się pożyczyć nam pieniądze będą musiały najpierw zbadać naszą zdolność do spłaty kredytu. Dotychczas jedynie banki miały taki obowiązek. Przyczyni się to do ograniczania zaciągania zobowiązań finansowych przez konsumentów, którzy mogą następnie mieć problem z ich spłatą.

Instytucje finansowe – w określonym w ustawie przypadku – będą mogły pobrać rekompensatę za wcześniejszą spłatę zaciągniętego kredytu, jednak w wysokości nie większej niż 1 proc. spłacanej przedterminowo kwoty. Możliwość zastrzeżenia w umowie prowizji z tego tytułu będzie niewątpliwie korzyścią dla kredytodawców płynącą z nowej regulacji. W chwili obecnej bowiem przedsiębiorca nie może pobierać ani zastrzegać prowizji z tytułu wcześniejszej całkowitej spłaty kredytu konsumenckiego.

Wielokrotnie podkreślamy, że Urząd popiera każde rozwiązanie, które ma na celu wzmocnienie ochrony uczestników rynku przed nieuczciwymi działaniami przedsiębiorców. Liczę na to, że również nowa ustawa o kredycie konsumenckim poprawi sytuację konsumentów, a w efekcie zwiększy ich zaufanie do instytucji finansowych. Jednak to czy nowe przepisy okażą się skuteczne pokaże czas i praktyka.