11 proc. z nas nie zamierza w tym roku kupować prezentów ani dekoracji przedświątecznych. Ci jednak, którzy planują - przeznaczą na to średnio 260 zł. Niektórzy skorzystają z kredytu lub pożyczki. Jakie konsekwencje może mieć nieprzemyślane wsparcie domowego budżetu? - informuje Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Boże Narodzenie to dla większości Polaków najważniejsze święta w roku. Większość z nas starannie się do nich przygotowuje. Ile średnio przeznaczamy na zakupy, w tym prezenty dla najbliższych? To zależy od zasobności naszych portfeli. Jeśli dochody w gospodarstwie domowym są niższe niż 800 zł, wydatki na produkty przedświąteczne wynoszą średnio 180 zł, jeśli wyższe niż 3 tys. zł - 420 zł. Z badań TNS OBOP zleconych przez UOKiK wynika również, że na zakupy w tym szczególnym okresie najchętniej wybieramy się do centrów handlowych oraz super- i hipermarketów (ponad 50 proc. badanych). A o wyborze konkretnej placówki najczęściej decyduje niska cena, szeroki wybór i dogodna lokalizacja, ale także atrakcyjne promocje.

Jak wynika z badań, aż 11 proc. z nas nie zamierza w tym roku kupować prezentów ani dekoracji przedświątecznych. Niektórzy sięgają po coraz dostępniejsze pożyczki czy kredyty. Ci, którzy decydują się na podratowanie domowego budżetu powinni pamiętać, że przed podjęciem ostatecznej decyzji warto porównać oferty i dobrze zastanowić się nad wyborem tej najkorzystniejszej.

 
W tym roku Urząd po raz pierwszy przeanalizował przedświąteczne oferty wybranych banków (Getin Bank SA, Bank PKO BP SA, Bank Przemysłowo-Handlowy SA) oraz SKOK-ów (SKOK Stefczyka, SKOK Nike) i sprawdził, czy przedsiębiorcy przestrzegają przepisów prawa oraz czy nie stosują reklamy wprowadzającej w błąd.

Wyniki nie napawają optymizmem. Stwierdzone przez UOKIK nieprawidłowości dotyczyły w szczególności naruszania obowiązku podawania w ofertach i materiałach reklamowych rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania. Zgodnie z prawem konsument powinien uzyskać jasną informację co do rzeczywistych kosztów kredytu, tym samym mieć możliwość porównania dostępnych na rynku ofert.

 
Urząd zakwestionował również sposób informowania konsumentów o prawie do odstąpienia od umowy. W kilku badanych wzorcach umów stosowanych przez banki czy SKOK-i zostały one określone w jednakowy sposób dla umów zawieranych w lokalu, poza nim i na odległość. Natomiast w każdym z tych przypadków sytuacja konsumentów jest inna. Zgodnie z prawem, jeżeli konsument zawiera umowę w banku lub poza nim (np. w domu) może odstąpić od umowy w ciągu 10 dni. Jeśli decyduje się na kredyt przez telefon lub internet termin wydłuża się do 14 dni. Ponadto warto pamiętać, że przy umowach poza lokalem przedsiębiorstwa oraz na odległość kredytodawca nie może zatrzymać opłaty przygotowawczej.

 
Zastrzeżenia Urzędu wzbudziły również postanowienia, w których banki zastrzegały sobie prawo do pobierania opłaty z tytułu wysłania do konsumentów wypowiedzenia umowy. Ponadto UOKiK zakwestionował klauzule, które w przypadku sporu z bankiem zawsze obciążają kredytobiorcę kosztami postępowania. Są one rażąco sprzeczne z przepisami kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którymi o kosztach procesu orzeka sąd.

Wątpliwości Urzędu budzi także nieprecyzyjny sposób określający możliwość zmiany regulaminu lub oprocentowania kredytu podczas trwania kontraktu. Przykładowo: Kredytodawca jest uprawniony do zmiany oprocentowania w zależności od rentowności instrumentów rynku pieniężnego i kapitałowego. Stosowanie niejasnych sformułowań uprawnia bank do nieograniczonego modyfikowania oprocentowania, bez możliwości weryfikacji tej zmiany ze strony konsumentów.

 
Kolejne nieprawidłowości dotyczyły kwestii wcześniejszej spłaty zaciągniętego kredytu. Z analizy UOKiK wynika, że w takich przypadkach niektóre banki zastrzegają sobie prawo do pobierania opłaty z tytułu zmiany harmonogramu spłat kredytu. Zgodnie z ustawą o kredycie konsumenckim jest to działanie bezprawne. Obowiązki konsumentów w przypadku wcześniejszej spłaty ograniczają się tylko do konieczności poinformowania o tym banku na 3 dni przed jej dokonaniem.

 
UOKiK podjął działania w celu wyeliminowania stwierdzonych nieprawidłowości. Do wszystkich skontrolowanych podmiotów wystosowano pisma. Jeżeli przedsiębiorcy nie dokonają zmian kwestionowanych praktyk, Prezes UOKiK będzie wszczynał postępowania.

Dodatkowe informacje:
Małgorzata Cieloch, Rzecznik prasowy UOKiK
Pl. Powstańców Warszawy 1, 00-950 Warszawa
Tel. 22 827 28 92, 55 60 106, 55 60 314
faks 22 826 11 86

E-mail mcieloch@uokik.gov.pl