Synergii między polityką ochrony konsumentów a polityką antymonopolową oraz wdrożeniu do prawa polskiego dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych poświęcone było dzisiejsze posiedzenie Rady ds. Dobrych Praktyk Gospodarczych. Członkowie organu doradczego przy Prezesie UOKiK spotkali się po raz drugi w tym roku

Rada ds. Dobrych Praktyk Gospodarczych powstała w 2004 roku na mocy znowelizowanej ustawy antymonopolowej jako płaszczyzna dialogu między wszystkimi uczestnikami rynku, a także podnoszenia świadomości konsumentów oraz dbania o ich interesy ekonomiczne i zdrowotne. Dzisiejsze spotkanie było drugim w bieżącym roku. Wzięli w nim udział przedstawiciele rządu, organizacji zrzeszających przedsiębiorców i konsumentów oraz podmiotów działających na rzecz społecznej odpowiedzialności biznesu, wybitne autorytety w dziedzinie prawa konkurencji i prawa konsumenckiego, a także eksperci niezależnych instytucji badawczych.

Pierwsza część posiedzenia Rady była poświęcona zagadnieniu realizacji polityki ochrony konkurencji i ochrony konsumentów przez jedną instytucję, a także synergii między tymi dwoma obszarami. Jak stwierdził Janusz Wojciechowicz z Banku Światowego, rozwiązanie polskie może stanowić model dla innych państw. Ostatecznym beneficjentem konkurencji na rynku jest zawsze konsument. Najlepsze narzędzie zapewnienia i egzekwowania jego interesów stanowi wielość konkurujących ze sobą dostawców. Z drugiej strony, sprawny system ochrony słabszych uczestników rynku skutecznie eliminuje nierzetelnych przedsiębiorców obniżających ceny kosztem jakości czy bezpieczeństwa.

Realizacja polityki ochrony słabszych uczestników rynku przez silną instytucję ma tym większe znaczenie, że - mówił o tym między innymi prof. Ryszard Skubisz z Uniwersytetu Marii Skłodowskiej-Curie w Lublinie - organizacje konsumenckie w Polsce są ciągle zbyt słabe, by przyjąć na siebie cały ciężar egzekwowania praw konsumentów. W tej sytuacji, jak stwierdziła Lidia Baran-Ćwirta z Krajowej Rady Rzeczników Konsumentów, rośnie znaczenie tej instytucji samorządowej rozwiązującej problemy słabszych uczestników rynku. Miejscy i powiatowi rzecznicy konsumentów pomagają w sprawach indywidualnych, uzupełniając działania Prezesa UOKiK, który występuje w przypadku naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Stanowią istotny element systemu służącemu egzekwowaniu praw słabszych uczestników rynku, który powstał z inicjatywy Urzędu i jest przez UOKiK wspierany.

Doceniając znaczenie synergii między polityką antymonopolową a polityką konsumencką, prof. Janusz Szwaja z Uniwersytetu Jagiellońskiego przestrzegł przed ewentualnym tworzeniem w przyszłości instytucji o zbyt dużej skali działania. Zgłosił przy tym postulat decentralizacji. W jego opinii nie jest dobra sytuacja, w której wszystkie sprawy z zakresu ochrony konkurencji i konsumentów orzeka tylko jeden sąd z siedzibą w Warszawie. Prof. Skubisz zaakcentował konieczność wyważenia interesów wszystkich uczestników rynku. Odniósł się do tego Prezes Urzędu. Cezary Banasiński podsumowując pierwszą część posiedzenia Rady stwierdził, że równowagi między interesami konsumentów i przedsiębiorców szukać należy zawsze w obszarze interesu publicznego.

Druga część spotkania poświęcona była dyrektywie o nieuczciwych praktykach handlowych. Głównym celem tego aktu uchwalonego w czerwcu bieżącego roku jest ujednolicenie przepisów państw członkowskich Unii Europejskiej w zakresie działań wymierzonych w interesy ekonomiczne konsumentów, a pośrednio - również w przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w sposób zgodny z prawem. Dyrektywa zawiera definicję nieuczciwych praktyk handlowych jako sprzecznych z wymogami staranności zawodowej i w sposób istotny zniekształcających zachowanie gospodarcze konsumenta względem produktu. Należą do nich przede wszystkim działania wprowadzające w błąd lub agresywne.

O ile regulacje dotyczące praktyk wprowadzających w błąd są już de facto obecne w polskim porządku prawnym i stosowane przez Prezesa Urzędu, to przepisy odnoszące się agresywnych działań marketingowych muszą zostać wdrożone do prawa krajowego. Podobnie rzecz ma się z postanowieniami odnoszącymi się do kodeksów postępowania (zwanych również kodeksami dobrych praktyk). Zgodnie z dyrektywą, w pewnych sytuacjach nieprzestrzeganie przez przedsiębiorców dobrowolnie przyjętych zobowiązań może zostać uznane za nieuczciwą praktykę handlową.

Obecnie w UOKiK trwają prace nad wdrożeniem przepisów dyrektywy do prawa krajowego. Powinno to nastąpić najpóźniej w czerwcu 2007 roku.

Dodatkowe informacje:
Elżbieta Anders, Rzecznik prasowy UOKiK
Departament Współpracy z Zagranicą i Komunikacji Społecznej
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Pl. Powstańców Warszawy 1, 00-950 Warszawa
Tel. 22 827 28 92, 55 60 106, 55 60 314
E-mail: eanders@uokik.gov.pl