Ponadnarodowym regułom konkurencji i ich roli w rozwoju gospodarczym poświęcone było seminarium, które odbyło się dziś w UOKiK. W trakcie spotkania omawiano również doświadczenia Polski i innych krajów środkowoeuropejskich we wprowadzaniu regulacji antymonopolowych

Główny cel seminarium stanowiła prezentacja wyników międzynarodowego projektu badawczego, w który zaangażowali się przedstawiciele Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Badania zrealizowało - na zlecenie Komisji Europejskiej (Dyrekcji Generalnej do spraw Badań Naukowych) - konsorcjum kierowane przez Uniwersytet w Sussex. Ich rezultaty zostaną zaprezentowane podczas konferencji, która będzie miała miejsce 9-10 grudnia w Brukseli. Zgodnie z założeniami KE, mają one stanowić model wprowadzania prawa antymonopolowego i reguł konkurencji w krajach, w których nie są one jeszcze obecne.

Za polską część projektu odpowiadał zespół badawczy stworzony przez firmę doradczą CASE-Doradcy. W jego skład wchodzili również przedstawiciele UOKiK. Zespół polski przeanalizował genezę i ewolucję prawa antymonopolowego w Polsce, Czechach i na Słowacji, a także krajach bałtyckich i na Ukrainie. Jak wynika z badań, proces kształtowania nowoczesnych regulacji chroniących konkurencję przebiegał w krajach naszego regionu podobnie. Modelowym przykładem jest Polska, gdzie już w pierwszych miesiącach transformacji ustrojowej i gospodarczej uchwalono ustawę o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym, a także powołano niezależny organ antymonopolowy. Jego najważniejszymi zadaniami było stworzenie warunków do powstania i rozwoju konkurencji. W tym okresie ówczesny Urząd Antymonopolowy (obecnie UOKiK) wydał 20 decyzji o podziale monopoli (między innymi w przemyśle zbożowym). Równie ważne było promowanie konkurencji wśród urzędników i przedsiębiorców - zwłaszcza kadry zarządzającej państwowych przedsiębiorstw przywykłej do funkcjonowania w warunkach monopolu.

Kolejnym etapem, który rozpoczął się po roku 1993, było dostosowywanie polskiego prawa antymonopolowego do ustawodawstwa wspólnotowego. W tym czasie uchwalono między innymi ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów, a także przepisy regulujące przyznawanie pomocy publicznej przedsiębiorcom. Istotną zmianą było przekształcenie w 1996 roku Urzędu Antymonopolowego w UOKiK i powierzenie mu zadań ochrony zbiorowych interesów konsumentów. Etap ten zakończył się pełną harmonizacją polskich regulacji antymonopolowych z dorobkiem wspólnotowym i przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej.

Od dnia akcesji Prezes UOKiK zobowiązany jest do stosowania przepisów Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską w stosunku do tych przypadków antykonkurencyjnych porozumień i nadużywania pozycji dominującej, które mogą mieć wpływ na handel między państwami członkowskimi. Te ponadnarodowe regulacje służyć mają realizacji jednego z celów UE, jakim jest stworzenie wspólnego rynku. Aby przedsiębiorcy i konsumenci odnieśli z niego maksimum korzyści, oprócz barier publicznoprawnych konieczne jest także wyeliminowanie barier tworzonych przez przedsiębiorców - na przykład zawiązujących niedozwolone porozumienie, którego oddziaływanie przekracza obszar jednego państwa.

Dzięki ponadnarodowym regułom konkurencji walka, z jej transgranicznymi ograniczeniami może być bardziej skuteczna. Jednym ze skutków reformy wspólnotowych przepisów antymonopolowych jest z utworzenie Europejskiej Sieci Konkurencji (European Competition Network, ECN) będącej forum współpracy, wymiany doświadczeń i dyskusji organów wdrażających wspólnotową politykę konkurencji. Komisja Europejska i urzędy krajowe - w tym Prezes UOKiK - poprzez wymianę informacji, wzajemną pomoc w zbieraniu dowodów i przeprowadzaniu kontroli przedsiębiorców na terenie swoich krajów, a także dyskutowanie projektów decyzji mogą zwiększyć skuteczność walki z najgroźniejszymi naruszeniami konkurencji wykraczającymi poza obszar jednego kraju i mogącymi mieć wpływ na handel między państwami członkowskimi.

Kolejnym wyzwaniem - w trakcie seminarium mówił o tym profesor Simon Evenett z Uniwesytetu St. Gallen - jest uzgodnienie reguł konkurencji wspólnych dla całego systemu handlu światowego. Wprawdzie propozycja ich wprowadzenia do Światowej Organizacji Handlu (World Trade Organisation, WTO) napotkała silny opór - zwłaszcza ze strony państw rozwijających się (spośród których wiele nie ma jeszcze własnych przepisów ani instytucji chroniących konkurencję), lecz jednocześnie na ponad stu regionalnych forach handlowych trwają na ten temat dyskusje.

Dodatkowe informacje:
Elżbieta Anders, Rzecznik prasowy UOKiK
Departament Współpracy z Zagranicą i Komunikacji Społecznej
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Pl. Powstańców Warszawy 1, 00-950 Warszawa
Tel. 22 827 28 92, 55 60 106, 55 60 314
E-mail: eanders@uokik.gov.pl