Istotną przetargów publicznych jest uzyskanie przez organizatorów najkorzystniejszej oferty pod kątem jakości i ceny. Tymczasem z doświadczenia organów antymonopolowych wynika, że konkurujący ze sobą przedsiębiorcy często odchodzą od rywalizacji na rzecz niedozwolonej współpracy. W efekcie publiczne pieniądze są wydatkowane w mniej efektywny sposób, na czym tracimy wszyscy. Z tego też względu zmowy przetargowe są uznawane za jedne z najcięższych naruszeń prawa konkurencji.

Na czym może polegać zmowa przetargowa?

Przejawem zmowy przetargowej jest ustalanie przez przystępujących do przetargu konkurentów określonego zachowania. Uczestnicy kartelu mogą np. uzgodnić, że niektórzy z nich w ogóle nie przystąpią do rozstrzygnięcia lub wycofają wcześniej złożoną ofertę. W ten sposób zapewniają jednemu — z góry określonemu uczestnikowi zmowy — zwycięstwo w przetargu.  Kolejnym przejawem niedozwolonego zachowania jest składanie ofert, które są tak przygotowane, że szansę na wygraną ma tylko jedna z nich. Te pochodzące od pozostałych kartelistów są bowiem albo mniej korzystne albo zawierają celowo popełnione błędy formalne. A wszystko po to, aby zwyciężył konkretny podmiot.

Uczestnicy zmowy mogą także podzielić między siebie kolejne przetargi. Aby to osiągnąć składają na zmianę — rotacyjnie, wcześniej uzgodnioną najkorzystniejszą ofertę. Zmowa może także polegać na alokacji rynków, czyli np. ustaleniu, że na określonym terenie udział w przetargach będą brali konkretni przedsiębiorcy.

Działanie w sekrecie

Zmowy przetargowe mają sekretny charakter, co znacznie utrudnia ich zwalczanie. Dlatego w ich wykryciu niezwykle pomocne są wszelkie informacje o podejrzanym zachowaniu pochodzące od organizatorów przetargów lub przedsiębiorców do niego przystępujących. Informacje o możliwej zmowie przetargowej nierzadko można znaleźć w składanych ofertach. Takimi sygnałami mogą być np. identyczne błędy w dokumentach składanych przez niezależnych przedsiębiorców, czy takie same wyceny wielu pozycji w ofercie. Na istnienie zmowy przetargowej może wskazywać także schemat działania oferentów w toku procedury, np. rezygnacja z mało wiarygodnych powodów przez zwycięzcę przetargu z podpisania umowy.

Innym — bardzo istotnym — źródłem informacji są sami uczestnicy niedozwolonych porozumień, którzy w zamian za współpracę z organem w ramach programu leniency mogą uniknąć dotkliwych sankcji finansowych za udział w zmowie. W przeciwnym wypadku nie powinni liczyć na taryfę ulgową. Mając bowiem na względzie wagę naruszenia UOKiK będzie korzystał z przysługujących mu narzędzi i walczył ze zmowami przetargowymi.