Duże przedsiębiorstwa energetyczne, kolejowe czy telekomunikacyjne — to z nimi kojarzony jest monopol. Tymczasem silną pozycję rynkową mogą posiadać również gminy, które pełnią rolę lokalnych organizatorów usług użyteczności publicznej, takich jak przewóz osób, zaopatrzenie w wodę, odprowadzanie ścieków, czy składowanie odpadów. W praktyce obowiązki te realizują samodzielnie albo powierzają ich wykonanie zależnym od siebie spółkom komunalnym. Choć posiadanie pozycji dominującej nie jest zabronione, to jej nadużywanie jest surowo karane. Monopoliści mogą bowiem w nieuczciwy sposób ograniczać dostęp do rynku innym przedsiębiorcom albo narzucać odbiorcom swoich usług uciążliwe warunki umów. Skutkiem takich zachowań jest eliminowanie konkurencji a w ślad za tym wzrost cen i spadek jakości świadczonych usług.

UOKiK od ponad 20 lat chroni konkurencję — także na rynkach lokalnych, czego wynikiem jest kilkadziesiąt decyzji wydawanych rocznie przeciwko gminom i spółkom komunalnym. W ostatnim czasie stwierdziliśmy nadużycie pozycji dominującej m.in. przez Wodociągi Kieleckie. Urząd ustalił, że przedsiębiorca nieuczciwie zobowiązał odbiorców swoich usług do remontów przyłączy kanalizacyjnych, znajdujących się poza granicami należących do nich nieruchomości. W konsekwencji spółka bezprawnie obciążała klientów m.in. kosztami usuwania awarii, konserwacji, naprawy i remontów tych przyłączy. Zgodnie z prawem należy to do obowiązków przedsiębiorstwa wodociągowego. Wodociągi Kieleckie zostały ukarane sankcją ponad 113 tys. zł. Warto zaznaczyć, że nie jest to odosobniony przypadek naruszenia prawa antymonopolowego przez gminy, spółki komunalne i miejskie przedsiębiorstwa. Tylko od początku 2011 roku wydaliśmy 19 tego typu decyzji, a kilka spraw jest nadal prowadzonych.

Konkurencja na mniejszych rynkach ma nie tylko wpływ na rozwój lokalnych przedsiębiorców, ale również na kondycję całej krajowej gospodarki. Dlatego stanowi bardzo ważny aspekt działalności UOKiK.