Projekt założeń do Zielonej Księgi mającej ułatwić konsumentom dochodzenie roszczeń od przedsiębiorców naruszających prawo konkurencji był jednym z tematów spotkania Dyrektorów Generalnych organów antymonopolowych Unii Europejskiej

Jednym z głównych tematów poruszonych w Brukseli 29 września br., był projekt założeń do Zielonej Księgi Unii Europejskiej. Dyskusja dotyczyła problemu tzw. private enforcement, czyli umożliwienia wszystkim uczestnikom rynku - w tym także konsumentom - samodzielnego przeciwstawiania się zachowaniom przedsiębiorców naruszających prawo antymonopolowe - przede wszystkim artykułu 81 Traktatu Unii Europejskiej wprowadzającego zakaz porozumień ograniczających konkurencję oraz artykułu 82, zgodnie z którym niedozwolone jest nadużywanie pozycji dominującej.

Obecnie ochrona konkurencji w Europie realizowana jest głównie przez urzędy antymonopolowe. Niedoceniana zaś jest druga możliwość - przez sądy powszechne działające na podstawie skargi podmiotów pokrzywdzonych (konsumentów lub przedsiębiorców). W przypadku uznania przez sąd argumentów, że kwestionowana praktyka narusza prawo antymonopolowe, przedsiębiorcy się jej dopuszczający (np. uczestnicy niedozwolonego porozumienia) byliby zobowiązani do wypłaty odszkodowania na rzecz poszkodowanych uczestników rynku.

Zdaniem Komisji, aby możliwe stało się egzekwowanie prawa konkurencji przez sądy, wskazane jest między innymi obniżenie pułapu wymagań formalnych dla dowodów przedstawianych przez poszkodowanego. Ma to zwiększyć dostępność tej drogi dochodzenia roszczeń, ponieważ konsument w praktyce nie ma możliwości udowodnienia na przykład zawiązania zmowy cenowej. Innym ułatwieniem postulowanym przez KE jest wprowadzenie regulacji, zgodnie z którymi sądy cywilne byłyby związane decyzjami organów antymonopolowych stwierdzających stosowanie praktyki antykonkurencyjnej.

Podobne rozwiązanie funkcjonuje już między innymi w Niemczech, gdzie rozstrzygnięcia wszystkich urzędów należących do Europejskiej Sieci Konkurencji (ECN) są wiążące dla sądów.

Inną kwestią wymagającą rozwiązania są wysokie koszty postępowań sądowych oraz powszechnie obowiązująca reguła, że ponosi je strona przegrywająca. W tym kontekście wystąpienie z powództwem wiąże się zawsze z ryzykiem finansowym.

Jak podkreśla Komisja Europejska, intencją opracowania Zielonej Księgi nie jest zastąpienie stosowania wspólnotowego prawa konkurencji w trybie publicznoprawnym procedurami cywilnymi. Przeciwnie, rozwiązanie to powinno zwiększyć skuteczność interwencji podejmowanych przez organy antymonopolowe, które będą mogły skupić się na zwalczaniu najpoważniejszych naruszeń konkurencji; sprawy mniejszej wagi natomiast będą dochodzone w trybie postępowania cywilnego przed sądami powszechnymi. Dwa tryby stosowania wspólnotowego prawa antymonopolowego (publiczno- i prywatnoprawny) mają zatem pełnić funkcje komplementarne.

W części spotkania poświęconej analizom sektorowym Dyrektor Generalny UOKiK Adam Żołnowski przedstawił metodykę i zakres badań dokonywanych przez Urząd. Zaproponował, by sieć organów antymonopolowych rozpoczęła współpracę także i w tym zakresie, co spotkało się z przychylnością KE oraz państw członkowskich Unii.

Najważniejsze analizy przeprowadzane dotychczas przez UOKiK dotyczyły regulacji i restrykcji występujących w sektorze wolnych zawodów. Raport Urzędu był znaczącym wkładem do toczącej się dyskusji i w istotny sposób przyczynił się do kształtu nowej ustawy regulującej zawody prawnicze. Urząd przeprowadzał również badania na potrzeby przetargów na częstotliwości UMTS i GSM wykorzystywane w telefonii komórkowej.

Dodatkowe informacje:
Elżbieta Anders, Rzecznik prasowy UOKiK
Departament Współpracy z Zagranicą i Komunikacji Społecznej
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Pl. Powstańców Warszawy 1, 00-950 Warszawa
Tel. 22 827 28 92, 55 60 106, 55 60 314
E-mail: eanders@uokik.gov.pl