Stowarzyszenie Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych to kolejna organizacja zbiorowego zarządzania, której praktyki ograniczające konkurencję zakwestionował UOKiK

SAWP jest organizacją zajmującą się zbiorowym zarządzaniem i ochroną praw pokrewnych. Stowarzyszenie wykonuje zbiorowy zarząd prawami do artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych. W ramach swojej działalności udziela zezwoleń na korzystanie z utworów będących w jego zarządzie, sprawuje kontrolę nad sposobem ich eksploatacji, a także inkasuje i dzieli środki finansowe uzyskane od użytkowników.

SAWP zarządza prawami artystów wykonawców m.in. w zakresie utrwalania, zwielokrotniania, wprowadzania do obrotu, nadawania i reemitowania utworów. W toku postępowania Urząd ustalił, że artyści wykonawcy, którzy oddawali Stowarzyszeniu swoje utwory pod ochronę zmuszeni byli udzielić wyłącznego upoważnienia do zarządzania prawami na wszystkich polach eksploatacji. Oznaczało to, że nie mogli bez pośrednictwa Stowarzyszenia realizować swoich praw w zakresie określonych pól eksploatacji i na przykład samodzielnie decydować o warunkach wykorzystania ich utworów, jak i również powierzyć ich innej organizacji.

Ponadto UOKiK zakwestionował utrudnianie możliwości wypowiedzenia umowy. We wzorcach stosowanych przez Stowarzyszenie znajdowało się postanowienie, zgodnie z którym do rozwiązania umowy dochodziło po upływie roku następującego po tym, w którym złożono wypowiedzenie. W efekcie taka praktyka mogła doprowadzić to tego, że artyści wykonawcy są związani umową przez okres nawet dwóch lat od momentu, gdy zdecydowali się ją rozwiązać. W ocenie Urzędu termin ten jest rażąco długi, a przez to ograniczający konkurencję.

W wyniku działań Urzędu SAWP zmienił niekorzystne warunki umów. Obecnie artysta wykonawca może zdecydować o wyłączeniu niektórych pól eksploatacji z zarządu sprawowanego przez Stowarzyszenie. Kilkakrotnie został również skrócony okres wypowiedzenia umowy.

Warto podkreślić, że stanowisko Prezesa Urzędu w opisywanej sprawie jest zbieżne z orzecznictwem europejskim. Komisja Europejska wielokrotnie podkreślała, że zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi powinno być dla twórców tak mało restrykcyjne, jak to możliwe. W zaleceniach kierowanych do państw członkowskich i do wszystkich podmiotów, które są zaangażowane w zarządzanie prawami autorskimi i pokrewnymi podkreśla się, że relacje między organizacjami zbiorowego zarządzania a osobami, na rzecz których działają powinny charakteryzować m.in. zasada swobody podmiotu zarządzającego prawami, swobody wyboru zakresu przedmiotowego zarządu a także sposobu, w jaki administrowane są prawa.

To nie jest pierwsza decyzja, w której UOKiK kwestionuje praktyki organizacji zbiorowego zarządzania. W lutym 2008 roku Prezes Urzędu uznał, że Związek Stowarzyszeń Artystów Wykonawców (STOART) naruszył prawo ograniczając artystom możliwość powierzenia zarządu prawami autorskimi w odniesieniu do wybranych pól eksploatacji. W sierpniu 2008 roku kary w łącznej wysokości ponad 1,2 mln zł zostały nałożone na ZAiKS i Stowarzyszenie Filmowców Polskich za zawarcie niedozwolonego porozumienia i ustalenie jednolitych stawek za k0rzystanie z utworów audiowizualnych oraz odmowę ich negocjowania.

Dodatkowe informacje:
Małgorzata Cieloch, Rzecznik prasowy UOKiK
Pl. Powstańców Warszawy 1, 00-950 Warszawa
Tel. 22 827 28 92, 55 60 106, 55 60 430
faks 22 826 11 86

E-mail: mcieloch@uokik.gov.pl

Delegatura UOKiK w Warszawie
Pl. Powstańców Warszawy 1, 00-950 Warszawa
Tel. 22 826 89 54
faks 22 827 67 41
E-mail: warszawa@uokik.gov.pl