281 decyzji dotyczących naruszenia prawa chroniącego konkurencję i konsumentów oraz kary finansowe w łącznej wysokości ponad 170 mln zł – to efekt pracy Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w 2007 roku

Podstawowym instrumentem Prezesa Urzędu w zakresie ochrony konkurencji jest prowadzenie postępowań antymonopolowych w sprawach praktyk ograniczających konkurencję – nadużywania pozycji dominującej oraz niedozwolonych porozumień. Mogą się one zakończyć nakazem zaniechania kwestionowanych działań oraz nałożeniem sankcji finansowych. W 2007 roku Prezes UOKiK prowadził 440 postępowań wyjaśniających oraz 248 postępowań antymonopolowych – 201 dotyczyło nadużywania przez przedsiębiorców pozycji rynkowej, kolejne 47 – niedozwolonych porozumień.

Prezes Urzędu wydał w ub. roku 80 decyzji dotyczących naruszenia przez przedsiębiorców prawa antymonopolowego. Wśród nich znalazła się m.in. decyzja w sprawie Telekomunikacji Polskiej, która ukarana została kwotą 75 mln zł za dyskryminowanie konkurentów na rynku usług internetowych. Postępowanie antymonopolowe wykazało, że spółka wprowadzała do swoich urządzeń sterujących (ruterów) specjalne polecenia, których zadaniem było ograniczanie przesyłu danych w zależności od ich źródła pochodzenia.

Prezesowi UOKiK przysługuje również prawo kontroli koncentracji, w celu niedopuszczenia do sytuacji, w której w wyniku transakcji powstanie podmiot dominujący na rynku. Urząd prowadził w ubiegłym roku 310 spraw dotyczących łączeń i przejęć przedsiębiorców. Żadna z 207 decyzji nie zakazywała koncentracji, ale dwukrotnie wydano zgodę warunkową. W czterech przypadkach przedsiębiorcy zostali ukarani finansowo za niezgłoszenie zamiaru koncentracji. Najwięcej zgłoszeń dotyczyło handlu oraz przemysłu spożywczego.

Z ochroną konkurencji ściśle związane jest monitorowanie pomocy publicznej. Prezes UOKiK m.in. opiniuje projekty pomocy publicznej udzielanej przedsiębiorcom w ramach programów pomocowych oraz decyzji indywidualnych przed ich wysłaniem do Komisji Europejskiej, która podejmuje decyzje w sprawach zgodności wsparcia ze Wspólnym Rynkiem. W 2007 roku Prezes Urzędu wydał 71 opinii, z których 53 dotyczyło programów pomocowych, 18 zaś – przypadków pomocy indywidualnej. UOKiK notyfikował również 12 projektów pomocy indywidualnej oraz 14 – dotyczących programów pomocowych.

Do kompetencji Prezesa Urzędu należy również ochrona słabszych uczestników rynku. W ub. roku Prezes UOKiK prowadził 347 postępowań zakończonych wydaniem 201 decyzji stwierdzających naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Jedna z nich dotyczyła praktyk spółki DHL Express. Wszczęte we wrześniu 2006 roku postępowanie wykazało, że przedsiębiorca naruszył zbiorowe interesy konsumentów wprowadzając do „Regulaminu świadczenia usług przewozowych i pocztowych” postanowienia sprzeczne z prawem. Nieprawidłowości dotyczyły m.in. sposobu dochodzenia odszkodowania za utratę czy uszkodzenie przesyłki lub opóźnienie w dostarczeniu jej do odbiorcy. Spółka zobowiązała się do zmiany zakwestionowanych postanowień regulaminu.

W 2007 roku Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów kontynuował kontrole wzorców umownych stosowanych przez przedsiębiorców m.in. z branży deweloperskiej i pośrednictwa nieruchomości, oferujących usługi telewizji kablowej i dostępu do Internetu, telefonii komórkowej, a także wyższe uczelnie publiczne. Działania te mają służyć wyeliminowaniu z obrotu prawnego niedozwolonych postanowień umownych. Efektem kontroli było 297 wystąpień do przedsiębiorców z wezwaniem do usunięcia niedozwolonych klauzul. Wobec podmiotów, które nie zastosowały się do żądań Prezesa Urzędu, skierowano 28 pozwów do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zaś do rejestru klauzul niedozwolonych trafiło 134 postanowienia uznane przez SOKiK za niedozwolone.

Ochronie konsumentów służą postępowania w sprawach ogólnego bezpieczeństwa produktów. W ich wyniku Prezes UOKiK może nakazać np. wycofanie z rynku wyrobu stwarzającego zagrożenie, a od 30 marca ub.r. również nałożyć karę finansową – do 100 tys. zł. W 2007 roku UOKiK prowadził 264 postępowań administracyjnych przeciw przedsiębiorcom wprowadzającym do obrotu produkty niebezpieczne. Najczęściej kwestionowane były meble, odzież i rowery. Do rejestru produktów niebezpiecznych zostało wpisanych 20 nowych wyrobów. Urząd otrzymał ponadto 108 dobrowolnych powiadomień od przedsiębiorców, że wprowadzone przez nich do obrotu produkty nie spełniają wymogów bezpieczeństwa.

UOKiK jest odpowiedzialny również za zarządzanie systemem monitorowania i kontrolowania jakości paliw ciekłych. 1 stycznia 2007 roku weszła w życie ustawa o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw, która zastąpiła poprzednio obowiązującą regulację. W rezultacie kontrolą zostały objęte wszystkie dostępne na polskim rynku gatunki paliw – w tym po raz pierwszy m.in. gaz skroplony (LPG). Jak pokazały ubiegłoroczne kontrole poprawiła się jakość benzyny i oleju napędowego, nie najlepiej wypadła jednak kontrola gazu LPG – 7,9 proc. przebadanych stacji oferowało gaz niespełniający wymagań jakościowych.

Ważnym elementem działań UOKiK w 2007 roku były także prace legislacyjne. Urząd przygotował projekty dziesięciu aktów prawnych – między innymi ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, nowelizację ustawy o ogólnym bezpieczeństwie produktów, a także ustawy o zniesieniu Głównego Inspektoratu Inspekcji Handlowej. Ponadto wydał opinie na temat ponad dwóch tysięcy kolejnych.

Urząd podejmuje także liczne inicjatywy edukacyjne i informacyjne. Oprócz szeregu konferencji naukowych i prasowych, w 2007 roku przeprowadził m.in. kampanię telewizyjną " Możesz...". Spoty reklamowe miały na celu zwiększenie świadomości prawnej słabszych uczestników rynku oraz promocję instytucji rzecznika konsumentów.

Dodatkowe informacje:
Małgorzata Cieloch, Rzecznik prasowy UOKiK
Pl. Powstańców Warszawy 1, 00-950 Warszawa
Tel. 22 827 28 92, 55 60 106, 55 60 430
faks 22 826 11 86

E-mail: mcieloch@uokik.gov.pl