Prezes UOKiK wszczęła postępowanie antymonopolowe, które sprawdzi czy Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce może ograniczać konkurencję poprzez różnicowanie opłat za dystrybucję karnetów TIR. Ponadto wydane zostały trzy decyzje dotyczące innych branżowych związków przedsiębiorców

Komentarz Prezes UOKiK na temat stowarzyszeń i związków przedsiębiorców (format: MP3, rozmiar: 1,66 MB)

Zrzeszenie Międzynarodowych Przewoźników Drogowych w Polsce jest największym stowarzyszeniem w branży transportu drogowego w naszym kraju – skupia blisko 4 tysiące podmiotów. Jest jedynym w Polsce dystrybutorem karnetów TIR. Zgodnie z międzynarodową konwencją z 1975 roku jego posiadanie ułatwia międzynarodowy przewóz towarów w transporcie drogowym. Dzięki karnetowi przewoźnik może np. przejechać przez kilka państw bez kontroli celnej. Zrzeszenie wydaje te zaświadczenia na mocy porozumienia z Ministerstwem Finansów, wszystkim podmiotom, którym władze celne nie odmówiły korzystania z procedury TIR.

Zastrzeżenia Urzędu wzbudziło zróżnicowanie opłaty manipulacyjnej za wydanie karnetu, pobieranej przez Zrzeszenie. Przewoźnicy zagraniczni oraz polscy, którzy nie należą do ZMPD muszą płacić ponad dwukrotnie więcej niż jego członkowie. Taka praktyka ma miejsce od 2001 roku. W trakcie postępowania UOKiK sprawdzi czy ZMPD, wykorzystując fakt, że jest jedynym dystrybutorem karnetów TIR, ogranicza konkurencję pomiędzy przewoźnikami, dyskryminując podmioty będące poza jego strukturami.

Zgodnie z ustawą o ochronie konkurencji i konsumentów postępowanie antymonopolowe w sprawach praktyk ograniczających konkurencję powinno być zakończone nie później niż w terminie pięciu miesięcy od dnia jego wszczęcia. W przypadku stwierdzenia nadużywania pozycji dominującej przez spółkę, Prezes UOKiK może nałożyć na przedsiębiorcę karę finansową w wysokości do 10 proc. przychodu osiągniętego w roku poprzedzającym wydanie decyzji.

Wszczęte postępowanie nie jest jedynym działaniem UOKiK wobec branżowych związków przedsiębiorców w ostatnim czasie. Wydane zostały również trzy decyzje stwierdzające naruszenie przepisów.

Niedozwoloną praktykę stosowała Polska Federacja Organizacji Zarządców i Administratorów Nieruchomości. W opracowanym przez siebie kodeksie etyki zawodowej zakazała swoim członkom stosowania w przetargach cen niższych niż ustalone przez nią stawki minimalne. Warto podkreślić, że w toku postępowania, w marcu 2011 r., Federacja usunęła ze swojego dokumentu zakwestionowane przez Urząd postanowienie. Za praktykę ograniczającą konkurencję Prezes UOKiK nałożyła na PFOZiAN karę finansową w wysokości 2 tys. zł.

Prawo zabrania praktyk ograniczających konkurencję i naruszających zbiorowe interesy konsumentów nie tylko pojedynczym podmiotom gospodarczym, ale również branżowym związkom przedsiębiorców.

Kolejna decyzja dotyczy Polskiego Związku Pracodawców Przemysłu Utylizacyjnego. Ustalał on oferty cenowe, które zrzeszeni w nim przedsiębiorcy kierowali do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zgodnie z obowiązującymi przepisami ARMiR może podpisać umowę z zakładem utylizacyjnym na finansowanie odbioru padłych zwierząt gospodarskich od producentów rolnych. Jak ustalił Urząd ZPPU sugerował swoim członkom proponowanie ARMIR określonych cen za swoje usługi oraz nieobniżanie ich w trakcie negocjacji. Praktyka trwała od 2009 do początku 2010 r. Prezes UOKiK odstąpiła od nałożenia kary finansowej na Polski Związek Pracodawców Przemysłu Utylizacyjnego.

Działania branżowych związków mogą również naruszyć zbiorowe interesy konsumentów. Tak było w przypadku Stowarzyszenia Przewodników Świętokrzyskich, które stosowało postanowienia wpisane do Rejestru klauzul niedozwolonych oraz niezgodne z ustawą o usługach turystycznych. Stowarzyszenie m.in. przyznało sobie prawo do podwyższenia ceny usług turystycznych w przypadkach nieprzewidzianych przez prawo. Zgodnie z przepisami cena wycieczki może zostać podwyższona jedynie w ściśle określonych sytuacjach – wzrostu kosztów transportu, kursów walut oraz opłat urzędowych za usługi lotniskowe, załadunkowe lub przeładunkowe w portach morskich i lotniczych. W tym przypadku Prezes UOKiK również nie nałożyła kary finansowej na przedsiębiorcę.

Wszystkie opisane decyzje są ostateczne. Z prawa odwołania od rozstrzygnięcia Urzędu skorzystało natomiast Stowarzyszenie Autorów ZAiKS, kwestionując decyzję z 2009 roku. Prezes UOKiK zakwestionowała uznała wówczas za niezgodną z prawem antymonopolowym praktykę polegającą narzucaniu autorom umów, których nie można było rozwiązać przez pięć lat. Za nadużywanie swojej pozycji rynkowej nałożyła na ZAiKS karę finansową w wysokości 407 256 zł. 28 października 2011 r. Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oddalił odwołanie Stowarzyszenia, podtrzymując tym samym decyzję Urzędu.

Prawo zabrania praktyk ograniczających konkurencję i naruszających zbiorowe interesy konsumentów nie tylko pojedynczym podmiotom gospodarczym, ale również branżowym związkom przedsiębiorców. Najczęstszym przypadkiem naruszenia przez nie przepisów jest narzucanie swoim członkom cen za świadczone przez nich usługi. Odgórne ustalenie stawek dla wielu przedsiębiorców uniemożliwia rynkową rywalizację. Tracą na tym również konsumenci, którzy pozbawieni są możliwości płacenia za towary i usługi taniej niż zostało to ustalone. W celu zwiększenia świadomości prawnej wśród przedsiębiorców UOKiK będzie wysyłał do branżowych związków informacje na temat najnowszych decyzji dotyczących izb, stowarzyszeń czy federacji. Więcej na temat ochrony konkurencji i konsumentów można również dowiedzieć się z licznych publikacji Urzędu. Istnieje możliwość ich bezpłatnego zamówienia e-mailem - publikacje@uokik.gov.pl bądź telefonicznie - 22 55 60 502.

Dodatkowe informacje dla mediów:
Małgorzata Cieloch, Rzecznik prasowy UOKiK
Departament Współpracy z Zagranicą i Komunikacji Społecznej
Pl. Powstańców Warszawy 1, 00-950 Warszawa
Tel. 22 827 28 92, 55 60 106, 55 60 314
faks 22 826 11 86
E-mail: malgorzata.cieloch@uokik.gov.pl