W Polsce żyje ponad cztery miliony dzieci i młodzieży w wieku 9-18 lat, które miesięcznie wydają około 200 milionów złotych kieszonkowego. Najmłodsi stanowią poważną grupę konsumentów. Czy sprzedawcy respektują ich prawa? UOKiK z okazji zbliżającego się Dnia Dziecka przypomina najmłodszym o tym, że nie są bezbronni

Dzieci i młodzież nie tylko dysponują własnym kieszonkowym, ale również doradzają rodzicom przy podejmowanych zakupach. Jak wynika z sondażu młodych konsumentów przeprowadzonego przez CBOS na zlecenie UOKiK, co trzeci nastolatek ma wpływ na decyzje handlowe swojej rodziny. Młodzież nie ma jednak dobrych doświadczeń konsumenckich. Jak wynika z badań, niemal 60 proc. uczniom w ciągu ostatniego roku sprzedano wadliwą rzecz. Dodatkowo w większości przypadków nietrafiony zakup nie był sprawą jednostkową - badani uczniowie najczęściej deklarują, że w ciągu roku takie zdarzenie miało miejsce częściej niż raz. Ponadto dzieci przyznają się, że zdarzyło im się być lekceważąco potraktowanym przez pracowników sklepów.

Młodzi konsumenci są szczególnie narażeni na negatywne konsekwencje nieznajomości reguł rynku. Tym bardziej, że rodzice i nauczyciele często sami nie mają wystarczających informacji z zakresu praw konsumenckich a nieuczciwi sprzedawcy świadomie wykorzystują niewiedzę dzieci. UOKiK dbając o ochronę najmłodszych uczestników rynku przypomina informacje, o których powinni pamiętać nie tylko dorośli:

Dzieci poniżej 13 roku życia, zgodnie z kodeksem cywilnym nie powinny zawierać umów, nawet dotyczących bieżących spraw życia codziennego. Jeżeli jednak umowa taka została wykonana (kupujący zapłacił cenę, a sprzedawca wydał towar) - jest ważna, o ile dziecko nie zostało pokrzywdzone - przykładowo przez żądanie przez przedsiębiorcę rażąco wygórowanej ceny za towar. Jeśli okaże się, że dziecko zrobiło drogie zakupy (kupiło np. odtwarzacz DVD czy telefon komórkowy) bez zgody rodziców lub opiekunów prawnych, maja oni prawo przyjść do sklepu i żądać rozwiązania umowy i zwrotu pieniędzy. W myśl przepisów taka umowa nie jest ważna.

Dzieci między 13 a 18 rokiem życia mogą zawierać umowy powszechne (czyli zwykłe i bardzo popularne), jeśli dotyczą one drobnych bieżących spraw życia codziennego. Zgodna z prawem jest więc sprzedaż nastolatkom gazet, artykułów papierniczych lub żywności. Ale jeśli dziecko z młodszych klas szkoły podstawowej przyjdzie do sklepu i zechce kupić odtwarzacz MP3 albo telewizor, to nie jest to już umowa powszechna, dotycząca bieżących spraw życia codziennego. Taka transakcja powinna być zawarta za zgodą prawnego opiekuna.

W praktyce nastolatki same robią zakupy do domu. Jak wynika z badań, więcej niż co piaty uczeń gimnazjum robi to codziennie lub prawie codziennie. Do najczęściej odwiedzanych miejsc sprzedaży wymienianych przez dzieci należy sklepik szkolny.

Od marca 2006 Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów prowadzi kampanię edukacyjno-informacyjną „Moje konsumenckie ABC”, która ma pomóc dzieciom i młodzieży poznać prawa konsumenckie, a także pokazać, na czym polega rynek, marketing i reklama. W jej ramach prowadzony jest szereg działań edukacyjnych zwiększających znajomość praw przysługujących najmłodszym. W programie uczestniczy 900 przedszkoli, 800 szkół podstawowych, 1,4 tys. gimnazjów i 2,4 tys. liceów. Wydrukowanych zostało 36 tys. kolorowanek dla przedszkolaków i 120 tys. komiksów dla szkół podstawowych a do końca czerwca UOKiK wyda jeszcze 56 tys. podręczników dla uczniów gimnazjów i 96 tys. dla licealistów. Prowadzone zostaną także szkolenia dla 2,5 tys. nauczycieli przedszkoli i szkół podstawowych. Dodatkowo z myślą o młodych internautach powstała specjalna strona internetowa www.konsumenckieabc.pl - na której oprócz informacji o przysługujących najmłodszym prawach można znaleźć także gry, komiksy i interaktywne zgadywanki. Trwająca do września kampania jest finansowana ze środków UOKiK i UE.

Dodatkowe informacje:
Elżbieta Anders, Rzecznik prasowy UOKiK
Pl. Powstańców Warszawy 1, 00-950 Warszawa
Tel. 22 827 28 92, 55 60 106, 55 60 314
faks 22 826 11 86

E-mail eanders@uokik.gov.pl