Tworzenie warunków dla rozwoju konkurencji w poszczególnych sektorach rynku oraz zwiększanie świadomości społecznej w zakresie korzyści wynikających z efektywnego stosowania prawa antymonopolowego - to tylko niektóre priorytety polityki konkurencji na lata 2006 - 2007, którą przyjęła Rada Ministrów. Za jej realizację odpowiedzialny jest Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Dokument określa priorytety polskiej polityki konkurencji w latach 2006 - 2007, zgodne z kierunkami rozwoju Unii Europejskiej. Podstawowym celem jest rozwój i ochrona konkurencji w całej gospodarce. „Pełna realizacja założeń przyjętych przez Radę Ministrów to szansa na otwarcie wszystkich dotychczas zamkniętych na konkurencję sektorów. Skorzystają na tym również konsumenci, ponieważ uczciwa rywalizacja rynkowa oznacza większy wybór oraz lepszą jakość oferowanych przez przedsiębiorców towarów i usług” - mówi Cezary Banasiński, Prezes UOKiK.

W latach 2006 - 2007 polityka konkurencji realizowana będzie w trzech głównych obszarach: 1) ochrony, 2) tworzenia i rozwijania, 3) wspierania konkurencji. Działania z obszaru pierwszego skupiają się przede wszystkim na ochronie konkurencji przed nadużyciami, co gwarantuje prawidłowe funkcjonowanie gospodarki rynkowej. Główny priorytet w tym obszarze stanowi ochrona konkurencji w sektorach liberalizowanych. Jak pokazują doświadczenia wielu państw (w tym Polski) w okresie liberalizowania rynków regulowanych występuje największe niebezpieczeństwo stosowania praktyk ograniczających konkurencję przez podmioty dominujące.

Kolejny priorytet stanowi zwiększenie skuteczności organu antymonopolowego w zakresie zwalczania porozumień. Niedozwolone kartele należą bowiem do najbardziej szkodliwych i najtrudniejszych do wykrycia praktyk ograniczających konkurencję. Większej skuteczności służyć mają częstsze kontrole oraz przeszukania (również przy współudziale policji) przeprowadzane przez pracowników Urzędu u przedsiębiorców podejrzewanych o zawieranie niedozwolonych porozumień (na przykład zmów cenowych). Kontynuowane będą także prace nad zwiększeniem efektywności programu łagodzenia kar (leniency) nakładanych na uczestników karteli, którzy zdecydowali się na współpracę z organem antymonopolowym.

W ramach usprawnienia całego systemu ochrony konkurencji planowane są odpowiednie zmiany legislacyjne (m.in. zmiany zasad zgłaszania koncentracji w celu zmniejszenia liczby tego typu spraw rozpatrywanych przez Prezesa UOKiK) oraz wzmocnienie aparatu sądowego orzekającego w zakresie ochrony konkurencji (m.in. przez zwiększenie liczby orzekających sędziów umożliwiające przyspieszenie procedur).

Kolejny priorytet w działaniach Urzędu w latach 2006 - 2007 w ramach pierwszego obszaru stanowi monitorowanie i ochrona konkurencji na rynkach lokalnych - zarówno tych o niewielkich rozmiarach, gdzie silną pozycję ma jeden podmiot, często gmina (np. składowanie odpadów czy transport publiczny), jak i tych, których sama struktura techniczna uniemożliwia powstanie alternatywy (np. przedsiębiorstwa ciepłownicze).

Sprawne funkcjonowanie gospodarki wymaga również otwarcia i rozwijania konkurencji na rynkach regulowanych. Głównymi priorytetami w tym obszarze będą m.in. tworzenie konkurencji na rynku usług telekomunikacyjnych. Kluczem do szybkiego rozwoju jej zasad w tym sektorze jest monitorowanie obowiązków wynikających z jego liberalizacji. Dalsze otwieranie rynku powinno się odbywać zarówno na drodze nowelizacji aktów prawnych, jak i zwalczania naruszeń przepisów antymonopolowych. Działania UOKiK (we współpracy z Urzędem Komunikacji Elektronicznej) służyć będą wykształceniu efektywnej konkurencji na rynku telefonii komórkowej, telefonii stacjonarnej i dostępu do Internetu.

Liberalizacja powinna objąć również sektor energetyczny. W przypadku rynku energii elektrycznej polegać to będzie na likwidacji kontraktów długoterminowych (gwarantujących wytwórcom prądu, że ustalona wielkość energii zostanie zakupiona). Natomiast liberalizacja rynku gazu powinna polegać na jego otwarciu na konkurencję zewnętrzną - przede wszystkim przez rozdzielenie operatorów systemu przesyłowego i dystrybucyjnego.

W sektorze usług pocztowych od 1 stycznia 2006 r. ograniczony został monopol Poczty Polskiej na doręczanie przesyłek z korespondencją o wadze do 50 g. Dalsza liberalizacja tego obszaru, która ma nastąpić w najbliższych latach wymaga zmiany aktów prawnych regulujących rynek, między innymi dotyczących monitorowania i kontrolowania przez regulatora (UKE).

Stworzenie efektywnej konkurencji w gospodarce wymaga również zwiększania świadomości społecznej poprzez działania informacyjno-edukacyjne kierowane zarówno do przedsiębiorców, jak i konsumentów. Jest to istotne, ponieważ wiedza polskich przedsiębiorców o znaczeniu konkurencji i interwencjach podejmowanych w jej obronie zwiększa się bardzo powoli i to głównie wśród dużych podmiotów, zatrudniających wykwalifikowaną kadrę zarządzającą oraz korzystających z usług firm doradczych i konsultingowych. Natomiast mali i średni przedsiębiorcy często nie zdają sobie sprawy, że praktyki, z którymi spotykają się na rynku są zabronione, a ich stosowanie może zostać zakazane przez organ antymonopolowy. Stąd też rola programów edukacyjnych zwiększających świadomość roli, jaką pełni konkurencja na wolnym rynku oraz konieczności istnienia narzędzi służących jej ochronie.

Kampanie informacyjne będą miały formę zarówno akcji przeprowadzanych z udziałem mediów, jak i szkoleń w ramach systemu wspierania małych i średnich przedsiębiorstw. Działania edukacyjne będą również kierowane do konsumentów. Wciąż zbyt mała jest bowiem ich świadomość związku między ograniczeniem konkurencji a wzrostem cen, spadkiem jakości i zmniejszeniem oferty rynkowej.

Dodatkowe informacje:
Elżbieta Anders, Rzecznik prasowy UOKiK
Departament Współpracy z Zagranicą i Komunikacji Społecznej
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
Pl. Powstańców Warszawy 1, 00-950 Warszawa
Tel. 22 827 28 92, 55 60 106, 55 60 314
E-mail: eanders@uokik.gov.pl